شیخ شهاب الدین سهروردی

شهاب‌الدین یحیی سهروردی، فیلسوف و عارف ایرانی و بنیان‌گذار «حکمت اشراق»، در سال ۵۴۹ هجری قمری در سهرورد زنجان به دنیا آمد. او را «شیخ اشراق» و نیز «شیخ مقتول» می‌نامند؛ زیرا در سال ۵۸۷ هجری قمری و در ۳۸ سالگی، به سبب مخالفت فقیهان با اندیشه‌هایش، در حلب به فرمان صلاح‌الدین ایوبی کشته شد.

سهروردی در فلسفهٔ خود حکمت یونانی، اندیشه‌های ایران باستان و عرفان اسلامی را به هم پیوند داد. در نگاه او، هستی از نور ساخته شده است و مراتب وجود، مراتب نورند که از «نورالانوار» سرچشمه می‌گیرند. او بر شناخت شهودی و ذوقی در کنار استدلال عقلی تأکید داشت. مهم‌ترین اثر فلسفی او به عربی، «حکمة الاشراق» است.

سهروردی رساله‌های رمزی و داستان‌های تمثیلی زیبایی نیز به فارسی نوشته است که از شاهکارهای نثر فارسی به شمار می‌آیند؛ از جمله «عقل سرخ»، «آواز پر جبرئیل»، «مونس العشاق» (رسالة فی حقیقة العشق)، «روزی با جماعت صوفیان» و «قصهٔ غربت غربی». این آثار در مجموعهٔ «آثار فارسی سهروردی» گرد آمده‌اند.