دربارهٔ کتاب جنگ آخر زمان
«جنگ آخر زمان» یکی از بزرگترین رمانهای ماریو بارگاس یوسا، نویسندهٔ پرویی و برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات (۲۰۱۰)، است که در سال ۱۹۸۱ منتشر شد. این رمان بر پایهٔ رویدادی تاریخی نوشته شده است: جنگ کانودوس در شمال شرقی برزیل در دههٔ ۱۸۹۰.
در این منطقهٔ فقیر و خشک، مردی زاهد و پیامبرگونه که مردم او را «مرشد» (Conselheiro) مینامند، گروه بزرگی از تهیدستان، راهزنان توبهکرده و راندهشدگان را گرد خود جمع میکند و در کانودوس جامعهای بنا میکند که در برابر جمهوری تازهتأسیس برزیل میایستد. دولت چند لشکرکشی برای سرکوب آنان انجام میدهد و این جنگ به فاجعهای خونین میانجامد. یوسا داستان را از چشم شخصیتهای گوناگون، از پیروان مرشد و راهزنان تا افسران، زمینداران، یک انقلابی اسکاتلندی و روزنامهنگاری نزدیکبین، روایت میکند.
رمان دربارهٔ تعصب، ایمان، سوءتفاهم و خشونتی است که از نشناختن یکدیگر برمیخیزد. این نسخه با ترجمهٔ عبدالله کوثری، از نشر آگه (۱۳۷۷، چاپ اول) و در ۹۱۳ صفحه آماده شده است.
جنگ آخر زمان اثر ماریو بارگاس یوسا، نویسنده برجسته پرویی و برنده جایزه نوبل ادبیات، رمانی تاریخی و پرکشش است که رویدادهای شورش کانودوس در شمال شرقی برزیل، در اواخر قرن نوزدهم، را دستمایه روایت خود قرار میدهد. یوسا در این اثر، با تلفیق واقعیت تاریخی و داستانپردازی، تصویری گسترده از جامعهای ارائه میکند که میان ایمان مذهبی، فقر، آرمانخواهی و قدرت سیاسی گرفتار شده است.
داستان حول شخصیت آنتونیو کنسلیرو، واعظی مذهبی و کاریزماتیک، شکل میگیرد که گروهی از فقرا، آوارگان و مطرودان جامعه را گرد خود جمع میکند. پیروان او در منطقهای به نام کانودوس جامعهای مستقل تشکیل میدهند؛ جامعهای که برای ساکنانش پناهگاهی در برابر فقر و نظم اجتماعی موجود است، اما حکومت جمهوری تازهتأسیس برزیل آن را تهدیدی جدی میبیند. تقابل این دو جهان به درگیری خونینی منجر میشود که سرنوشت ساکنان کانودوس را تغییر میدهد.
یوسا در این رمان صرفاً به شرح نبردی تاریخی نمیپردازد، بلکه انگیزهها و باورهای گروههای مختلف را نیز بررسی میکند. شخصیتهای داستان از دیدگاههای مذهبی، سیاسی و اجتماعی متفاوتی برخوردارند و هرکدام تصور خاص خود را از حقیقت و عدالت دارند. به این ترتیب، روایت نشان میدهد که چگونه اعتقاد راسخ به یک آرمان، هنگامی که با تعصب و نفی دیدگاه مخالف همراه شود، میتواند به خشونت و فاجعه بینجامد.
یکی از ویژگیهای برجسته جنگ آخر زمان، گستردگی روایت و تعدد شخصیتهای آن است. نویسنده رویدادها را از زاویه دید افراد و گروههای گوناگون دنبال میکند و تصویری چندلایه از شورش و سرکوب به دست میدهد. در این ساختار، مرز میان قهرمان و دشمن ساده و روشن نیست؛ زیرا رمان خواننده را با مجموعهای از باورها، ترسها، منافع و آرمانهای متعارض روبهرو میکند.
این کتاب در عین بازآفرینی تاریخ برزیل، پرسشهایی فراتر از زمان و مکان داستان مطرح میکند: چه زمانی ایمان به تعصب تبدیل میشود؟ حکومتها چگونه با جنبشهای مخالف روبهرو میشوند؟ و آیا آرمان ساختن جهانی متفاوت میتواند از خشونتی که برای تحقق آن به کار میرود جدا بماند؟ همین موضوعات، رمان را به اثری قابلتوجه برای علاقهمندان به ادبیات تاریخی، رمانهای سیاسی و داستانهایی درباره قدرت و مقاومت تبدیل کردهاند.
ماریو بارگاس یوسا این رمان را با عنوان اصلی La guerra del fin del mundo در سال ۱۹۸۱ منتشر کرد. ترجمه فارسی عبدالله کوثری نیز به دلیل اهمیت اثر و جایگاه مترجم در ادبیات ترجمه ایران، از نسخههای شناختهشده این رمان به شمار میآید. ترجمه او از «جنگ آخر زمان» در سال ۱۳۷۹ جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در رشته ادبیات را دریافت کرد.